{"id":512,"date":"2026-01-22T08:19:00","date_gmt":"2026-01-22T08:19:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/?post_type=kennisbank-item&#038;p=512"},"modified":"2026-01-22T16:04:28","modified_gmt":"2026-01-22T16:04:28","slug":"richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten","status":"publish","type":"kennisbank-item","link":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/","title":{"rendered":"Richtlijn cerebrale en\/of spinale spasticiteit van de federatie medisch specialisten"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Waar gaat deze richtlijn over?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deze richtlijn richt zich op wat volgens de huidige maatstaven de beste zorg is voor pati\u00ebnten met cerebrale en\/of spinale spasticiteit. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan de orde:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>De evaluatie van spasticiteit: op stoornisniveau, maar ook op activiteiten- en participatieniveau<\/li>\n\n\n\n<li>Het voork\u00f3men en\/of behandelen van spasticiteits-verhogende factoren.<\/li>\n\n\n\n<li>Verschillende behandelvormen:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Het effect van oefentherapie<\/li>\n\n\n\n<li>Het gebruik van lichaamsdeel ondersteunende hulpmiddelen (orthesen) bij pati\u00ebnten met spasticiteit<\/li>\n\n\n\n<li>Het effect van elektrostimulatie<\/li>\n\n\n\n<li>Het effect van injecties in de spieren met botulinetoxine en hoe deze het beste gegeven kunnen worden<\/li>\n\n\n\n<li>Het effect van zenuwblokkade (fenolisatie)<\/li>\n\n\n\n<li>Het effect van orale medicatie<\/li>\n\n\n\n<li>Het effect van intrathecaal toegediende baclofen<\/li>\n\n\n\n<li>De rol van chirurgische behandelingen bij pati\u00ebnten met spasticiteit<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>Tijdgebonden factoren gekoppeld aan de duur sinds het letsel en de leeftijd of de levensfase van de pati\u00ebnt, waarmee rekening moet worden gehouden bij de diagnostiek en behandeling.<\/li>\n\n\n\n<li>Inzichten en adviezen specifiek voor pati\u00ebnten met een erfelijke vorm van spasticiteit (HSP).<\/li>\n\n\n\n<li>De organisatie van de zorg rondom pati\u00ebnten met spasticiteit.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Net als in de eerste versie van deze richtlijn ligt in deze richtlijn het focus op spasticiteit (neurogene hypertonie in respons op spierrekking) als gevolg van cerebrale en\/of spinale aandoeningen, evenals op de mogelijke consequenties van deze spasticiteit, zoals verhoogde passieve spierweerstand tegen beweging (niet-neurogene hypertonie) en verlies van spierlengte (contractuur). Daar waar spasticiteit leidt tot hypertonie in rust wordt gesproken over \u201cspastische dystonie\u201d. Deze richtlijn is niet gericht op dystonie op basis van extrapyramidale aandoeningen (b.v. Parkinson, Huntington, primaire dystonie). Wel kunnen na bepaalde vormen van hersenbeschadiging (b.v. een infarct op het grensgebied van subcorticale pyramidebanen en basale kernen) &#8211; naast spasticiteit &#8211; ook dystone kenmerken optreden, vergelijkbaar met extrapyramidale aandoeningen. Waar relevant zal dit worden benoemd en naar worden verwezen onder de algemene term \u201cdystonie\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Voor wie is deze richtlijn bedoeld?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deze richtlijn is bestemd voor alle zorgverleners in de tweede en derde lijn die betrokken zijn bij de zorg voor volwassen pati\u00ebnten met cerebrale en\/of spinale spasticiteit. De richtlijn is ook relevant voor oefentherapeuten in de eerste lijn. Tevens raakt deze richtlijn het werkveld van de arts Verstandelijk Gehandicapten en de specialist ouderengeneeskunde.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Voor pati\u00ebnten<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Spasticiteit wil zeggen dat er sprake is van een verhoogde spanning in de spieren. Spasticiteit kan erg hinderlijk zijn, zowel in rust als tijdens het bewegen. Daarnaast hebben veel pati\u00ebnten last van pijn, spierzwakte en\/of stijfheid. Spasticiteit kan optreden bij vele verschillende aandoeningen van de hersenen (cerebraal) of van het ruggenmerg (spinaal), zoals onder andere een beroerte of een trauma van het ruggenmerg. Geschat wordt dat 1\/3<sup>e<\/sup>&nbsp;van de pati\u00ebnten met een beroerte en het leeuwendeel van de pati\u00ebnten met lichamelijke beperkingen na ruggenmergletsel uiteindelijk spasticiteit ontwikkelt en mogelijk in aanmerking komt voor behandeling. De behandeling van spasticiteit kent verschillende opties die alleen of in combinatie kunnen worden toegepast. Informatie over orale medicatie, botulinetoxine en baclofen is terug te vinden op&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.apotheek.nl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">apotheek.nl<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van Nederlandse Vereniging van Revalidatieartsen (VRA). De richtlijn is opgesteld door een multidisciplinaire werkgroep met vertegenwoordigers vanuit de revalidatiegeneeskunde, neurochirurgie, plastische chirurgie, orthopedische chirurgie, anesthesiologie, ouderengeneeskunde, artsen voor verstandelijk gehandicapten, ziekenhuisfarmacie, fysiotherapie en ergotherapie. Er werd aandacht besteed aan het pati\u00ebntenperspectief door inbreng van de pati\u00ebntenvereniging Hersenletsel.nl. Daarnaast is de richtlijn ter commentaar opgestuurd naar Hersenletsel.nl, Dwarslaesie Organisatie Nederland en de MS-vereniging.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Status van de richtlijn<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deze richtlijn is in 2023-2025 bijna volledig herzien. Verder onderhoud zal plaatsvinden in het cluster Motorische Stoornissen, waarbij jaarlijks de geldigheid van de modules zal worden beoordeeld.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<div data-wp-interactive=\"core\/file\" class=\"wp-block-file\"><object data-wp-bind--hidden=\"!state.hasPdfPreview\" hidden class=\"wp-block-file__embed\" data=\"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Cerebrale_en_of_spinale_spasticiteit_bij_volwassenen.pdf\" type=\"application\/pdf\" style=\"width:100%;height:600px\" aria-label=\"Insluiting van Cerebrale_en_of_spinale_spasticiteit_bij_volwassenen.\"><\/object><a id=\"wp-block-file--media-ca701d33-4ddf-4cb7-83b0-d279a2a9939b\" href=\"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Cerebrale_en_of_spinale_spasticiteit_bij_volwassenen.pdf\">Cerebrale_en_of_spinale_spasticiteit_bij_volwassenen<\/a><a href=\"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Cerebrale_en_of_spinale_spasticiteit_bij_volwassenen.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-ca701d33-4ddf-4cb7-83b0-d279a2a9939b\">Downloaden<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Waar gaat deze richtlijn over? Deze richtlijn richt zich op wat volgens de huidige maatstaven de beste zorg is voor pati\u00ebnten met cerebrale en\/of spinale spasticiteit. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan de orde: Net als in de eerste versie van deze richtlijn ligt in deze richtlijn het focus op spasticiteit (neurogene hypertonie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":1095,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false},"soort":[43],"trefwoord":[17],"class_list":["post-512","kennisbank-item","type-kennisbank-item","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","soort-kwaliteits-standaard","trefwoord-spasticiteit"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Richtlijn cerebrale en\/of spinale spasticiteit van de federatie medisch specialisten - KNCN Kennisbank<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Richtlijn cerebrale en\/of spinale spasticiteit van de federatie medisch specialisten - KNCN Kennisbank\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Waar gaat deze richtlijn over? Deze richtlijn richt zich op wat volgens de huidige maatstaven de beste zorg is voor pati\u00ebnten met cerebrale en\/of spinale spasticiteit. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan de orde: Net als in de eerste versie van deze richtlijn ligt in deze richtlijn het focus op spasticiteit (neurogene hypertonie [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"KNCN Kennisbank\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-01-22T16:04:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/logo-Richtlijnen-database.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"330\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"220\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/kennisbank-item\\\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/kennisbank-item\\\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\\\/\",\"name\":\"Richtlijn cerebrale en\\\/of spinale spasticiteit van de federatie medisch specialisten - KNCN Kennisbank\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/kennisbank-item\\\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/kennisbank-item\\\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/06\\\/logo-Richtlijnen-database.png\",\"datePublished\":\"2026-01-22T08:19:00+00:00\",\"dateModified\":\"2026-01-22T16:04:28+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/kennisbank-item\\\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/kennisbank-item\\\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/kennisbank-item\\\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/06\\\/logo-Richtlijnen-database.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/06\\\/logo-Richtlijnen-database.png\",\"width\":330,\"height\":220},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/kennisbank-item\\\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"kennisbank\",\"item\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Richtlijn cerebrale en\\\/of spinale spasticiteit van de federatie medisch specialisten\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/\",\"name\":\"KNCN Kennisbank\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/kennisnetwerkcva.nl\\\/kennisbank2\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Richtlijn cerebrale en\/of spinale spasticiteit van de federatie medisch specialisten - KNCN Kennisbank","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Richtlijn cerebrale en\/of spinale spasticiteit van de federatie medisch specialisten - KNCN Kennisbank","og_description":"Waar gaat deze richtlijn over? Deze richtlijn richt zich op wat volgens de huidige maatstaven de beste zorg is voor pati\u00ebnten met cerebrale en\/of spinale spasticiteit. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen aan de orde: Net als in de eerste versie van deze richtlijn ligt in deze richtlijn het focus op spasticiteit (neurogene hypertonie [&hellip;]","og_url":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/","og_site_name":"KNCN Kennisbank","article_modified_time":"2026-01-22T16:04:28+00:00","og_image":[{"width":330,"height":220,"url":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/logo-Richtlijnen-database.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"4 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/","url":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/","name":"Richtlijn cerebrale en\/of spinale spasticiteit van de federatie medisch specialisten - KNCN Kennisbank","isPartOf":{"@id":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/logo-Richtlijnen-database.png","datePublished":"2026-01-22T08:19:00+00:00","dateModified":"2026-01-22T16:04:28+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/#primaryimage","url":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/logo-Richtlijnen-database.png","contentUrl":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/logo-Richtlijnen-database.png","width":330,"height":220},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/kennisbank-item\/richtlijn-cerebrale-en-of-spinale-spasticiteit-van-de-federatie-medisch-specialisten\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"kennisbank","item":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Richtlijn cerebrale en\/of spinale spasticiteit van de federatie medisch specialisten"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/#website","url":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/","name":"KNCN Kennisbank","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-json\/wp\/v2\/kennisbank-item\/512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-json\/wp\/v2\/kennisbank-item"}],"about":[{"href":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kennisbank-item"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"soort","embeddable":true,"href":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-json\/wp\/v2\/soort?post=512"},{"taxonomy":"trefwoord","embeddable":true,"href":"https:\/\/kennisnetwerkcva.nl\/kennisbank2\/wp-json\/wp\/v2\/trefwoord?post=512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}