Aanleiding: Sensorische overgevoeligheid na een verworven hersenbeschadiging (ABI) wordt vaak gemeld en beïnvloedt het welzijn, maar de onderliggende oorzaak is nog steeds onvoldoende begrepen. Onderzoek bij neurotypische personen suggereert een verband tussen overgevoeligheid, slapeloosheid, hyperactiviteit en waargenomen stress. Deze studie onderzocht de relatie tussen sensorische overgevoeligheid en slapeloosheid bij ABI-patiënten en of hyperactiviteit en/of waargenomen stress deze relatie mediëren.
Methode: Het onderzoek is goedgekeurd door de Medische Ethiekcommissie van het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMCU) en de Ethische Toetsingscommissie van de Universiteit Utrecht. De data voor deze online cross-sectionele cohortstudie werden verzameld tijdens de COVID-19-pandemie in 2020/2021. Het onderzoek werd uitgevoerd onder chronische ABI-patiënten en neurotypische controlepersonen. ABI-patiënten werden geselecteerd via een gelegenheidssteekproef en gerekruteerd vanuit de revalidatieafdeling van het UMCU. Alle personen die tussen januari 2018 en januari 2021 de revalidatiepolikliniek bezochten vanwege de gevolgen van hersenletsel, werden door hun behandelend arts per e-mail uitgenodigd om deel te nemen. Neurotypische controlepersonen werden gerekruteerd via een gelegenheidssteekproef binnen het sociale netwerk van de onderzoeker.
Inclusiecriteria waren: (1) een leeftijd van achttien jaar of ouder, (2) voldoende beheersing van de Nederlandse taal, en (3) alleen voor ABI-deelnemers, een diagnose van ABI gesteld door een neuroloog meer dan zes maanden geleden (wat aangeeft dat de patiënten zich in hun chronische revalidatiefase bevonden). De ernst van het hersenletsel werd niet beoordeeld en er werden geen inclusie- of exclusiecriteria gehanteerd op basis van de ernst van het hersenletsel. Uitsluitingscriteria die voor alle deelnemers golden, waren (1) een diagnose van een psychotische stoornis, (2) aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD), (3) autismespectrumstoornis (ASS), (4) dementie, (5) afasie, (6) ticstoornis en (7) een primair sensorisch tekort waarvoor geen compensatie is gevonden (bijv. gehoorverlies of visuele beperking). Daarnaast werden neurotypische controlepersonen uitgesloten indien zij gediagnosticeerd waren met een hersenaandoening (d.w.z. een neurologische aandoening).
Conclusie: Uit ons onderzoek bij 188 mensen met chronisch niet-aangeboren hersenletsel blijkt dat prikkelgevoeligheid een veelvoorkomend en persisterend gevolg is, vooral voor licht en geluid. Daarnaast bleek dat een hogere mate van prikkelgevoeligheid samenhangt met ernstigere slapeloosheid. Hyperarousal en ervaren stress lijken in deze relatie een rol te spelen, wat wijst op een complexe wisselwerking tussen deze klachten. Deze bevindingen benadrukken het belang van aandacht voor zintuiglijke overgevoeligheid en slaapproblemen tijdens de revalidatie en in het dagelijks functioneren van mensen met hersenletsel.
Lees hier het artikel.
Auteurs: Liselotte Blom, Nathan van der Stoep, Hella Thielen, Celine R. Gillebert, Johanna, M.A. Visser-Meily, Irene Huenges Waijer
